Bitwy powstańcze

Usiłujący odtworzyć utraconą przez siebie w osiemnastym wieku niepodległość, Polacy imali się każdego możliwego sposobu, by przybliżyć się do zrealizowania upragnionego celu. Najbardziej spektakularnym akcjami na rzecz niepodległości, które jednak przyniosły katastrofalne skutki, były powstania narodowe. Poza szeregiem pomniejszych ruchawek, w dziewiętnastym wieku mamy do czynienia z dwoma głównymi zrywami narodowowyzwoleńczymi Polaków, które miały na celu oswobodzeni zniewolonej ojczyzny. Oba były wymierzone przeciwko państwu, które zajmowało największą część przedrozbiorowego terytorium Polski, czyli oczywiście przeciwko Cesarstwu Rosyjskiemu. Oczywiście chodzi tutaj o powstanie listopadowe i powstanie styczniowe. Od nocy listopadowej 1830 do bitwy w Opatowie w czasie zrywu z drugiej połowy dziewiętnastego wieku, mamy do czynienia z okresem wzmożenia prób aktywnej walki o niepodległość. Powstanie listopadowe było w o tyle lepszej sytuacji, że Polacy dysponowali wtedy niewielką, lecz świetnie wyszkoloną własną regularną armią, tzn. armią królestwa kongresowego. Choć nie miała ona szans zwycięstwa z Rosjanami, ponieważ nie miała tak wielkiego potencjału mobilizacyjnego, to jednak mogła niejednokrotnie stawiać im czoło jak równy z równym. Powstanie styczniowe było już tylko prowadzoną na dużą skalę wojną partyzancką, której nie można było wygrać, ani nawet stawać jak równy z równym, z racji chociażby braków w uzbrojeniu czy wyszkoleniu żołnierzy.