Kolegiata pw. św. Marcina – wizytówka Opatowa

Każdego, kto zawita do Opatowa już z daleka przywita piękna średniowieczna budowla, będąca wizytówką tego miasta. Chodzi oczywiście o Kolegiatę pw. św. Marcina z Tours. Budowla ta zasługuje na szczególną uwagę, ponieważ jest to jeden z niewielu zachowanych w Polsce przykładów średniowiecznej architektury. To, kto wybudował tę świątynię i jakie miało być jej przeznaczenie do dziś jest zagadką. Jedna z hipotez mówi, że świątynię zbudowali templariusze sprowadzeni przez Henryka Sandomierskiego. Inni mówią, że był tu klasztor cystersów lub benedyktów. Wersje te zostały obalone przez znawcę sztuki średniowiecznej – prof. Władysława Łuszczkiewicza. Uczony uważa, że budowla ta została od razu postawiona jako klasztor bądź kolegiata, a fundatorem był albo Kazimierz Sprawiedliwy, albo Henryk Sandomierski. Kolegiata ta została zbudowana w stylu romańskim. Z uwagi na to, że była kilkakrotnie przebudowywana, znajdują się tam elementy stylu gotyckiego i barokowego. Wnętrze również zachwyca, bowiem mieści się tam sporo ciekawych elementów. Na uwagę zasługują nagrobki dawnych właścicieli Opatowa – Szydłowieckich oraz Lament Opatowski – czyli płaskorzeźba odlana z brązu pochodząca z XVI wieku, mieszczące się na cokole nagrobka Szydłowskiego. Przedstawia rozpacz opatowian na wieść o śmierci ich pana. Ciekawe są również malowidła ścienne, przedstawiające ważne wydarzenia historyczne.