Od upadku do odrodzenia

W wyniku niezwykle szybkiej, jak na państwo rozległe i z pozoru zdrowe, degeneracji państwowości polskiej w osiemnastym stuleciu, doszło do sytuacji spektakularnej i w dużej mierze bezprecedensowej jeśli chodzi o stosunki międzynarodowe w ówczesnej Europie. Otóż w wyniku trzech rozbiorów w drugiej połowie osiemnastego wieku państwo polskie zostało całkowicie wymazane z map Europy, a jego terytorium rozdzielone pomiędzy trzy sąsiadujące z nim, silniejsze państwa. Przyczyn takiego stanu rzeczy było bardzo wiele – zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych, faktem stało się jednak niewątpliwie, że Rzeczpospolita jeszcze półtora wieku temu będąca rozdającym karty w regionie, stała się narodem bez własnego państwa. W ciągu dziewiętnastego stulecia polscy patrioci próbowali aktywnie odmienić ten stan rzeczy. Czy to pod Moskwą, czy pod Olszynką Grochowską, czy w Opatowie, usiłowano przekreślić tragiczne dziedzictwo osiemnastego wieku, wskrzesić Polskę do życia i ustrzec się błędów przodków, którzy bezmyślnie ją roztrwonili. Były to jednak próby bezowocne. Polsce udało się powstać do życia dopiero w 123 lata po trzecim rozbiorze, za oficjalną datę uznaje się tu 11 listopada 1918 roku. Było to efektem bardzo szczęśliwej konstelacji na międzynarodowej szachownicy europejskiej, która zaistniała w wyniku porażki w pierwszej wojnie światowej wszystkich trzech mocarstw zaborczych.