Próby walk o niepodległość

Z pozycji lokalnego mocarstwa w końcu szesnastego i początkach siedemnastego wieku, poprzez państwo które z mocą odpierało najazdy potężnych sąsiadów w wieku siedemnastym, przez państwo indolencji i protektoriatu rosyjskiego w wieku osiemnastym, Rzeczpospolita dotarła w swej historii do epoki rozbiorów. Choć patriotyczne próby, jakie uosabia Konstytucja 3 maja 1791 roku były widoczne, to jednak nie mogły one zmienić całokształtu i odwrócić bezlitosnej machiny dziejów. W roku 1795, w wyniku trzeciego rozbioru Polski, Rzeczpospolita zniknęła z map Europy. Polacy podejmowali szereg akcji, aby przywrócić ją z niebytu. Okazja ukazała się bardzo szybko – była nią tzw. epoka napoleńska. Utworzenie Księstwa Warszawskiego dawało pewne nadzieje, ponieważ umożliwiło umiędzynarodowienie sprawy polskiej, ale klęska Napoleona w wyprawie na Moskwę przekreśliła wszelkie kalkulacje. Następnie Kongres Wiedeński, Królestw Polskie i dwa wielkie powstania narodowe – Listopadowe i Styczniowie. Oba były wyrazem niezłomnej woli Polaków do odzyskania niepodległości, oba zakończyły się katastrofalną klęską, która przyniosła niepowetowane straty. Choć polski żołnierz walczył nieustępliwie czy w Olszynce Grochowskiej, czy w Opatowie, w gruncie rzeczy możliwość zwycięstwa nad potężnym imperium nie istniała. Represje zaś były bardzo ostre i konkretne – uderzono w polską autonomię w kongresówce, całkowicie ją niwecząc, podjęto także gwałtowną akcję rusyfikacyjną, która choć nie odnosiła sukcesów była jednak dla Polaków upokarzająca i uprzykrzała życie.